Training per rol en risico, die mensen helpt AI verantwoord te gebruiken en die je kunt vastleggen.
Vertrouwd door toonaangevende organisaties
AI-geletterdheid is de kennis en het begrip waarmee mensen AI-systemen verantwoord gebruiken en de risico's herkennen. Artikel 4 van de AI Act vraagt organisaties daar maatregelen voor te nemen. Data Science Lab verzorgt trainingen en workshops voor management, technische teams en medewerkers die met AI werken, afgestemd op hun rol en op de systemen waarmee ze werken.
Neem een organisatie die begin 2025 iedereen een algemene sessie over ChatGPT liet volgen. Een jaar later beantwoordt een chatbot klantvragen, schrijft communicatie met Copilot en gebruikt een beleidsteam een risicoscore die het datateam bouwde. De sessie ging over geen van die systemen, en niemand weet nog wie wat heeft gevolgd.
De risico's zitten in de verschillen. Wie een samenvatting van een taalmodel overneemt, moet weten dat zo'n model feiten kan verzinnen. Wie met een risicoscore dossiers selecteert, moet weten hoe die score ontstaat en wanneer hij ervan moet afwijken. Dat zijn andere vragen, en ze vragen om een andere training.
Ook de regel zelf is veranderd. Sinds 27 juli 2026 vraagt artikel 4 maatregelen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen, zonder een bepaald niveau per persoon te eisen. De plicht blijft bestaan, benadrukt de Europese Commissie, en toezicht en handhaving gelden vanaf 2 augustus 2026.
Artikel 4 van de AI Act geldt sinds 2 februari 2025. Op 27 juli 2026 is de tekst vervangen: je neemt maatregelen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen, zonder dat je een bepaald niveau per persoon hoeft te waarborgen.
De plicht geldt voor je personeel en voor anderen die namens jou AI-systemen gebruiken, zoals een opdrachtnemer of dienstverlener. Ook medewerkers die ChatGPT gebruiken voor teksten of vertalingen vallen eronder, schrijft de Europese Commissie.
De Commissie noemt vier stappen: wat AI is en hoe het werkt, welke rol je organisatie heeft, welk risico je systemen hebben en wat mensen al weten, in de context waarin ze het systeem gebruiken. Juridische en ethische kanten horen daar volgens haar bij.
Een HR-medewerker die een profilerend assessment gebruikt, heeft meer nodig dan een collega die af en toe een tekst laat herschrijven. Verschillende niveaus van training of leervormen kunnen volgens de Commissie passend zijn.
Je hoeft het kennisniveau niet per persoon te meten. Wel kun je intern vastleggen welke trainingen en andere initiatieven je inzet. De AP raadt aan ook je aanpak en de voortgang te documenteren.
Gebruik je een hoog-risicosysteem, dan moeten de mensen die menselijk toezicht houden de nodige bekwaamheid, opleiding en autoriteit hebben. Voor systemen uit bijlage III van de verordening geldt die plicht vanaf 2 december 2027.
We kijken samen naar je AI-systemen en rollen en stellen een passende aanpak voor.
We beginnen bij de AI-systemen die je gebruikt of bouwt en de mensen die ermee werken. Is er al een inventaris voor de AI Act, dan bouwen we daarop voort.
Met gesprekken of een korte vragenlijst brengen we per groep in beeld wat mensen weten over AI, over de eigen systemen en over de risico's.
Een bestuurder moet keuzes kunnen maken en sturen, een ontwikkelaar testen en documenteren, een gebruiker fouten herkennen en weten wanneer hij moet ingrijpen.
We zetten de AI-training voor management, de technische training voor teams en de Responsible AI-workshop in, met casussen uit je eigen processen.
Je houdt bij wie welke training volgde, welke afspraken gelden en waarom je voor deze aanpak koos. Dat overzicht laat zien wat je hebt gedaan.
Bij een nieuw systeem, een gewijzigd doel of nieuwe aanbevelingen van de Europese AI-board stel je het programma bij, en wij kunnen nieuwe groepen trainen.
De Autoriteit Persoonsgegevens adviseert AI-geletterdheid strategisch aan te pakken met een meerjarig actieplan: bestuurlijk vastleggen, budget en een verantwoordelijke regelen en de voortgang periodiek rapporteren. De AP schreef die handreikingen vóór de tekstwijziging van juli 2026, maar de werkwijze blijft bruikbaar. Nieuwe systemen en nieuwe collega's maken een eenmalige cursus snel achterhaald.
Een programma werkt het best als het vastzit aan wat je al doet: onboarding, de inkoop van nieuwe AI-tools en de afspraken uit je AI governance. Bij het Albert Schweitzer Ziekenhuis brachten we via gesprekken met sleutelfiguren uit zorg, beleid en IT de datavolwassenheid in kaart, met een nulmeting en een groeipad als resultaat. Voor AI-geletterdheid werkt dat principe net zo: eerst weten waar je staat.
In een use case-workshop bepalen teams daarnaast samen waar AI in hun werk zinvol is, en waar niet. Voor gemeenten is er een Responsible AI-workshop voor gemeenten, waarin bestuur, beleid en uitvoering samen afspraken maken. Al ons aanbod staat bij training en adoptie. Of je aanpak juridisch volstaat, beoordeelt je jurist of compliance-afdeling.
Iedere organisatie kan een AI-pilot starten. De uitdaging zit in de stap daarna. AI onderdeel maken van de organisatie. Dat is waar Data Science Lab het verschil maakt.
Lees meer over ons
10+
8,7
200+
De AI-verordening omschrijft het als de vaardigheden, kennis en begrip waarmee aanbieders, gebruiksverantwoordelijken en betrokken personen AI-systemen geïnformeerd inzetten en zich bewust zijn van kansen, risico's en mogelijke schade. De Autoriteit Persoonsgegevens benadrukt dat het niet alleen om techniek gaat, maar ook om sociale, ethische en praktische kanten, zoals het juist interpreteren van de uitkomst van een systeem.
Ja. Artikel 4 van de AI Act geldt sinds 2 februari 2025 voor organisaties die AI-systemen aanbieden of gebruiken. Sinds 27 juli 2026 luidt de plicht dat je maatregelen neemt om de ontwikkeling van AI-geletterdheid te ondersteunen; een bepaald niveau per persoon hoef je niet te waarborgen. De Commissie en de lidstaten moeten organisaties daarbij helpen, vooral het mkb.
Toezicht ligt bij nationale markttoezichthouders, niet bij het Europese AI-bureau. In Nederland is de Autoriteit Persoonsgegevens beoogd toezichthouder, maar in oktober 2026 nog niet aangewezen; die aanwijzing volgt met de Uitvoeringswet AI-verordening, die nog niet van kracht is. Sancties moeten volgens de Commissie proportioneel zijn, al ligt handhaving meer voor de hand als een incident ontstaat doordat mensen niet goed waren getraind.
Nee. Volgens de Europese Commissie is een certificaat niet nodig en hoef je het kennisniveau van medewerkers niet te meten. Je kunt intern vastleggen welke trainingen en andere initiatieven je hebt ingezet. De AP adviseert daarnaast documentatie over je aanpak en de voortgang bij te houden, zodat je kunt laten zien wat je doet.
Vaak niet. De Commissie schrijft dat alleen vertrouwen op de gebruiksaanwijzing, of medewerkers vragen die te lezen, in veel gevallen niet effectief is. Training en begeleiding horen te passen bij de kennis van de doelgroep en de context van het systeem. Voor menselijk toezicht op hoog-risicosystemen is de gebruiksaanwijzing volgens de Commissie onvoldoende.
AI-geletterdheid is één artikel uit een bredere verordening. Daarnaast spelen de risico-indeling van je systemen, transparantieplichten en, bij hoog risico, eisen aan menselijk toezicht en documentatie. Op onze pagina over de AI Act lees je hoe we organisaties helpen dat geheel te inventariseren en governance in te richten.
Werkt je organisatie alleen met een paar AI-functies in standaardsoftware en niet met hoog-risicosystemen, dan is een meerjarig programma waarschijnlijk te zwaar. Een gerichte sessie over de risico's van die tools, duidelijke gebruiksafspraken en een korte vastlegging van wat je deed, zijn dan een redelijk begin. Breid uit zodra er nieuwe systemen of gevoeligere toepassingen bijkomen.
E-mail info@datasciencelab.nl
Telefoon +31 (0)20 3636 724
We kijken samen naar je AI-systemen, de rollen en wat er al is gedaan. Daarna stellen we voor welke training bij welke groep past.
Bericht verstuurd
Bedankt voor je bericht. We nemen zo snel mogelijk contact met je op.
